تماس اینجاست : 44051179

فقر زاییده افکار است

فقر زاییده افکار است

فقر زاییده افکار است

فقر زاییده افکار است.

حافظ حضرتی

 

بیایید قبل از تعریف خط فقر راجع به خود فقر صحبت کنیم. اولا باید خود فقر تعیین تکلیف شود. از فقر در فرهنگ عمومی چنین یاد می شود:

عدم دسترسی به منابعی برای تامین نیازها

مسلما نیاز هر کس با اشخاص دیگر بسیار متفاوت است. در اینجا موضوع صحبت احساس فقر است. چرا که هستند کسانی که نسبت به دیگران از وضعیت رفاهی بالاتری برخوردار هستند اما فقیر تر از همان ها می باشند. افراد بیشتر از آنکه از فقر رنج ببرند از احساس فقر رنج می برند. البته این جمله برای کسانی که دچار فقر مطلق هستتند شامل نمی شود.

فقر مطلق: وضعیتی که در آن فرد از حق (آب و غذا) پوشاک و مسکن محروم است.

بنابراین فقر را می توان یک مساله ذهنی هم به حساب آورد. به عبارت دیگر فقر در طبقه متوسط و مرفه از مقایسه می آید. البته به ذاته این مقایسه امتیاز مثبتی به حساب می آید. این کار افراد را در یک رقابت نسبتا سالم نگه می دارد. و این رقابت خود موتور محرک اقتصاد در همه ابعاد می باشد.

حال می توانیم نگاهی به تعریف خط فقر داشتته باشیم:

 

خط فقر یا همان آستانه فقر حداقل درآمدی است که برای یک زندگی عادی در یک محیط نیاز است.

از همین تعریف می توان نتیجه گرفت که خط فقر یک ثابت جهانی نیست. نمی توان صرفا با تعیین یک مقدار درآمد افراد را بالا یا پایین خط فقر نامید. پس اینکه سازمان ملل و یا هر نهاد دیگری به طور مثال 1.25دلار را مبنای خط فقر قرار می دهد بی پایه و اساس است. چرا که خط فقر در هیچ کشوری یکسان نیست. به طور حتم خط فقر در داخل یک کشور نیز از هر شهر به شهر دیگر متفاوت است. در بهتری حالت معیار خط فقر باید به صورت محلی تعیین شود. کسی که در یک روستای کوچک درآمد دارد منطبق با هزینه های روستایی مصرف دارد. و در محیط خود به اهم امکانات دسترسی دارد. ولی به طور حتم این رقم در یک شهر بزرگ بسیار پایین تر از نیازهای اولیه خواهد بود. بنابراین فقر (به غیر از حالت مطلق) یک احساس نسبی است و این احساس از یک شخص تا شخص دیگر بسیار متفاوت است.

 

آمارهای فقر در جهان

امارهای سازمان ملل و بانک جهانی از وضعیت فقر در جهان هر ساله رو به بهبود است. بسیاری معتقدند که این مساله با واقعیت های جهانی سازگار نیست. بزرگترین مساله نیز فرمولی است که وضعیت فقر نسبت به آن سنجیده می شود. در تازه ترین آمارها سازمان ملل از فقر مطلق به عنوان درآمد زیر 1.9دلار یاد کرده است. این در حالی است که این رقم جای بحث بسیار دارد. این مساله را باید در نظر داشت که محاسبات بانک جهانی در مواقعی با محاسبات داخل کشورها هم یکسان نیست. چه بسا کشوری در محاسبات بانک جهانی بالای خط فقر قرار دارد اما با فرمول های داخلی همان کشور فقیر محسوب می شود. و بالعکس. در هر حال طبق تازه ترین اعلام بانک جهانی 10.7 درصد از مردم جهان در فقر مطلق به سر می برند. این عدد برابر است با 760میلیلون نفر در جهان. در حالی که این رقم در سال 1990 به 1.8میلیارد نفر می رسد. یعنی 35درصد مردم کره زمین.

این در حالی است که در سال 2013 تعداد 793 میلیون نفر در جهان دچار سوتغذییه بوده اند. خوشبختانه مساله دسترسی به آب آشامیدنی در جهان در سطح قابل قبولی (91درصد) بوده اند. این آمار در ایران به 96.2درصد می رسد.

سازمان ملل طی برنامه ای با عنوان 2030 قصد دارد که فقر و سوتغذیه در جهان را ریشه کن کند. برنامه ای که سرانجام آن بسیار تیره و تار می باشد. بانک جهانی به تازگی استانداردهایی را برای تعیین موقعیت کشورها به کار گرفته است. طبق این آمار کشورها از منظر درآمد شهروندان به 3 دسته تقسیم شده اند.

 

طبقه میزان درآمد روزانه شهروندان تعداد کشورها
کشورهایی با درآمد متوسط رو به پایین 3 دلار و 20 سنت 53 کشور
کشورهایی با درآمد متوسط رو به بالا 5 دلار و 50 سنت 56 کشور
کشورهای با درآمد بالا 210دلار و 70 سنت 78 کشور

 

رابطه منابع طبیعی کشورها و توسعه اقتصادی

به طور حتم نمی توان مدعی شد که منابع عظیم نفت و گاز مایه بدبختی است. اما تا حدودی این ننتیجه گیری را می توان انجام داد. در بسیاری از کشورها میزان منابع خدادادی رابطه معکوس با رشد اقتصادی دارد. اما با درصد بالایی کشورهای غنی از نظر منابع از رشد صنعتی بسیار پایینی برخوردار هستند. کافی است که برای یک ماه درآمد نفتی از این کشورها حذف شود. این کشورها شاید از نظر درآمد و رفاه در سطح بالاتری باشند. ولی به طور حتم از نظر وابستگی به درآمد نفتی هم در سطح بالایی هستند. نمونه بارز این کشورها کشورهای حوزه خلیج فارس هستند. در حال حاضر از 9 کشور مرفه جهان 3 کشور از خاورمیانه جا خشک کرده اند. ولی آیا از 9 کشور صنعتی جهان هم 3 کشور از خاورمیانه جا خشک کرده اند؟

 

صنعتی ترین کشورهای جهان

به غیر از آمریکا هیچ کشور نفت خیزی در این لیست موجود نمی باشد!

ردیف نام کشور وضعیت منابع خدادای شغل اکثریت مردم قاره
1 ایالات متحده آمریکا نفت و گاز بخش صنعت و کشاورزی آمریکا شمالی
2 ژاپن ـ بخش صنعت اروپا
3 آلمان ـ بخش صنعت اروپا
4 فرانسه ـ بخش صنعت اروپا
5 بریتانیا ـ بخش صنعت اروپا
6 چین ـ بخش صنعت آسیا
7 ایتالیا ـ بخش صنعت اروپا
8 کانادا ـ بخش صنعت آمریکای شمالی
9 اسپانیا ـ بخش صنعت اروپا

 

 

در ادبیات اقتصادی مفهومی به نام پارادوکس فراوانی منابع طبیعی وجود دارد. این مفهوم بیانگر این موضوع است که کشورهای غنی از رشد اقتصادی و رفاهی کمتری برخوردار هستند. این فراوانی به نوبه خود باعث بروز مشکلات فراوانی می شود. این مشکلات عبارتند از:

کاهش قدرت بخش تولید

افزایش بی رویه واردات

کاهش صادرات غیرنفتی

عدم توجه به تربیت نیروهای فنی

تاثیر بیش از حد وضعیت کشور از نوسانات منابع طبیعی در بازارهای جهانی

شکل گیری فساد

استفاده از رانت در سطح گسترده

البته بسیاری از کشورها هم هستند که از این منابع در توسعه اقتصادی و صنعتی خود استفاده کرده اند. شایدجالب باشد بدانید که آمریا از بزرگترین تولید کنندگان نفت و گاز در جهان است. این  در حالی است که آمریکا بزرگترین اقتصاد دنیا است. از نظر توسعه سیاسی و نظامی در جهان از اولین ها است.

وضعیت کشورهای فقیر و ثروتمند جهان و ارتباط آنها با منابع طبیعی

فقیر ترین کشورهای جهان

ردیف نام کشور درآمد سالانه(دلار) وضعیت منابع طبیعی شغل اکثریت مردم قاره
1 مالاوی 322.48 ـ کشاورزی آفریقا
2 جمهوری آفریقای مرکزی 399.79 بزرگترین تولید کننده الماس در جهان کشاورزی و صنعت آفریقا
3 ماداگاسکار 404.94 ـ توریسم آفریقا
4 نیجر 409.14 منابع اورانیوم ـ آفریقا
5 کنگو 474.28 منابع نفتی کشاورزی ـ آفریقا
6 گامبیا 490.8 ـ ـ آفریقا
7 لیبریا 491.65 ـ کشاورزی آفریقا
8 گینه 534 منابع بی نظیر طبیعی   آفریقا
9 افغانستان 558.97 منابع معدنی فراوان نیروی کار مهاجر آسیا

 

ثروتمندترین کشورهای جهان

ردیف نام کشور درآمد سرانه(دلار) وضعیت منابع طبیعی شغل اکثریت مردم قاره
1 قطر 000 146 منابع عظیم نفت و گاز ـ آسیا
2 لوکزامبورگ 000 94 ـ بخش صنعت اروپا
3 سنگاپور 000 85 ـ اداری صنعتی آسیا
4 برونیی 000 80 نفت و گاز ـ آسیا
5 کویت 000 72 منابع هظیم نفت و گاز ـ آسیا
6 نروژ 000 68 تا حدودی منابع طبیعی صنعتی اروپا
7 امارات متحده عربی 000 68 مابع نفتی ـ آسیا
8 هنگ کنگ 676 57 ـ کشتی رانی صنعتی آسیا
9 ایالات متحده آمریکا 000 57 نفت و گاز بخشهای صنعتی آمریکا

 

 

 

سخن آخر

به نظر می آید که ریشه کنی فقر در عمل غیر ممکن باشد. ریشه کنی فقر چگونه ممکن است در حالی که 99درصد از منابع در دست 1درصد مردم جهان(آمار حدودی) می باشد.ریشه کنی فقر به نظر بیشتر شبیه به یک طنز تلخ می رسد. به طور حتم تک تک افراد قادر به تغییر دنیا نخواهند بود. بنابراین ما یک راه حل ساده داریم.

تغییر را از خودمان شروع کنیم

در حال حاضر نباید از دنیا ناله کنیم. نمی توانیم از وضعیت اقتصادی کشور انتقاد کنیم. از طرفی هم نمی توانیم در یک لحظه شهرمان را به مدینه فاضله تبدیل کنیم ولی می توانیم:

پشتکار را توام با فکر کنیم و در بستر یک شغل آن را پیاده نماییم.

اگر کسی هستید که فقط پشتکار دارید و از صبح تا شب کار می کنید و از نغییرات روز اقتصاد و فناوری و تحولات سیاسی و فرهنگی بی خبر هستید فقط می توانید یک خواسته تان را برآورده کنید: سه وعده غذایی.

درباره‌ی نویسنده

حافظ حضرتی